زمین تنها خانه ای است که داریم !

 نماینده سازمان فضایی اروپا (ESA) در ناسا و از دانشمندان مسئول دوربین و طیف‌نگار فرسرخ نیکموس (NICMOS) در تلسکوپ فضایی هابل، درباره خود، جهان هستی و وضعیت کنونی تلسکوپ فضایی هابل سخن گفته است.

پروفسور بهرام مبشر یکی از شناخته‌شده‌ترین کیهان‌شناسان ایرانی در سطح جهان است. وی استاد سابق کالج سلطنتى لندن، عضو عالى مؤسسه علوم تلسکوپ فضایی، نماینده سازمان فضایى اروپا (ESA) در ناسا، مسئول آشکارساز فروسرخ نیکموس (NICMOS) تلسکوپ فضایى هابل و عضو گروهی است که موفق به تصویر کشیدن موقعیت تغییر کهکشان‌هاى کوچک شده است.

چه سئوال، رویا یا انگیزه‌ای در کودکی شما را به جایگاه کنونی که دارید هدایت کرد و از آن زمان تا کنون، پاسخ کدام سئوال را نیافته‌اید؟

من به اندازه‌ای خوش شناس بودم که یکی از اعضای خانواده‌ای باشم که برای دانش ارزش زیادی قائل بودند. من تشویق شدم که علم بیاموزم و نسبت به پرسش‌های بنیادینی که بیانگر موقعیت بشر در جهان هستی بود، علاقمند بودم. فیزیک و فلسفه از مباحث مورد علاقه من بود و تا سال‌های آغازین دانشگاه نیز این علاقه را به همراه داشتم. همیشه در مراحل مختلف از زندگی، اولویت‌های انسان تغییر می‌کنند و خواهند کرد، مهم این است که هدفی وجود داشته باشد و در مسیر دستیابی به آن تلاشی صورت بگیرد. درصورتی که نتوانستید به آنچه می‌خواهید دست پیدا کنید مسیری متفاوت را انتخاب کنید، همانطور که همیشه به دانشجویانم می‌گویم من از شکست شما ناراحت نخواهم شد از اینکه برای موفقیت تلاشی نکنید آزرده خواهم شد.

اما تعداد سئوالاتی که هم‌اکنون ذهن من را فرا گرفته‌اند و هیچ پاسخی هم برای آن‌ها ندارم، بسیار بیشتر از سئوالاتی است که در دوران کودکی‌ام داشته‌ام. در واقع زمانی که دوره دبیرستان و دانشگاه را سپری می‌کردم، بر این باور بودم که بسیار می‌دانم؛ اما اکنون می‌دانم که هیچ نمی‌دانم. تفاوت در نوع سئوالاتی است که اکنون نسبت به دوران کودکی‌ام، کمی ژرف‌تر و خاص تر شده‌اند.

با توجه با دانش کنونی که دارید، چه سئوالی درباره جهان هستی بیشتر از همه ذهن شما را درگیر خود کرده است؟ 

طبیعت انرژی تاریک یکی از سئوالاتی است که طی سال‌های اخیر ذهن مرا به شدت اشغال کرده است، هم‌چنین ویژگی‌های اولین نسل کهکشان‌هایی که در جهان شکل گرفته‌اند و چگونگی بهینه‌سازی اطلاعات علمی به دست آمده از تلسکوپ فضایی هابل در سال‌های آینده از دیگر مشغولیات کنونی ذهن من به شمار می‌روند.

سال گذشته فیزیکدانان دانشگاه استنفورد محاسبه جالبی کردند که نتیجه آن برابر تعداد جهان‌هایی بود که احتمال حضور آن‌ها به صورت نامرئی از چشم بشر وجود دارد. چطور می‌توانید چنین فرضیه دور از ذهن و غیر قابل باوری را ساده تر شرح دهید؟

من چندان به مواردی که امکان آزمایش یا تجربه آن‌ها وجود نداشته باشد توجهی نمی‌کنم. شاید جهان‌های دیگری فراتر از جهان ما وجود داشته باشد. با این حال برای درک این جهان‌ها باید قادر باشیم که با سرعتی بالاتر از سرعت نور حرکت کنیم یا عمری طولانی تر از سن جهان هستی داشته باشیم که این هر دو غیرممکن خواهند بود. به بیانی دیگر مهم نیست چه تلاشی انجام دهیم، زیرا هرگز قادر به برقراری ارتباط با این جهان‌ها نخواهیم بود.

تلسکوپ‌های جدید و پیچیده‌ای برای کشف پدیده‌های فضایی جدید در سال گذشته به فضا ارسال شده‌اند. از جمله هرشل و WISE و تلسکوپ جیمز وب نیز در نوبت پرتاب قرار دارد. اما تلسکوپ هابل همچنان یکی از معتبرترین و مورد توجه ترین تلسکوپ‌های فضایی جهان باقی مانده است. نظر شما درباره این محبوبیت چیست؟

تلسکوپ هابل اولین تلسکوپ نور مرئی است که در فضا قرار گرفته و محبوبیت آن به میزان زیادی به تصاویر زیبا و جزئیات دقیقی است که به ثبت می‌رساند. با استفاده از هابل بسیاری از محدودیت‌ها که به واسطه تلسکوپ‌های زمینی به وجود می‌آیند، از بین می‌رود. از جمله تصاویر آن تحت تاثیر اتمسفر زمین قرار نداشته و بسیار شفاف هستند و در عین حال هابل قادر به جذب طیف نوری است که انسان از روی زمین قادر به مشاهده آن نخواهد بود و به همین دلیل با کمک این طیف اطلاعات جدیدی از جهان به ثبت می‌رساند. همچنین هابل قادر به نفوذ به گذشته فضا و زمان است و به قلمرویی از جهان هستی دسترسی دارد که دسترسی به آن‌ها به واسطه تلسکوپ‌های زمینی هرگز مقدور نخواهد بود. همه این توانایی‌ها به دریچه‌ای جدید به نام هابل برای بشر تبدیل شده‌اند تا بتواند کائنات را دیده و درک کند. هابل می‌تواند مبدائی از زمان را در دورترین گذشته‌ها برای بشر نمایان سازد.

اکنون هابل در چه وضعیتی قرار دارد؟

پس از اتمام ماموریت ترمیم و تعمیر در سال گذشته، تجهیزات و ابزار جدیدی بر روی تلسکوپ هابل نصب شد و تجهیزات قدیمی و از کار افتاده نیز تعمیر شدند. امروز هابل از پنج ابزار فعال برخوردار است و از هر زمان دیگری در دوره حیاتش قدرتمندتر است. دوربین‌های نوری و فروسرخ این تلسکوپ امکان دیدن اعماق فضا و تصویر برداری فضایی به منظور مطالعه ترکیب کهکشان‌ها و ستاره‌های را به وجود آورده است.

همان‌طور که می‌دانید، اخترشناسان در گروه‌ها و پروژه‌های مختلف در تلاشند با استفاده از پیشرفته‌ترین ابزار و شیوه‌ها سیاره‌ای مشابه زمین را در خارج از منظومه خورشیدی بیابد. شما دلیل پیدایش این موج ناگهانی برای یافتن سیاره‌های زمین‌مانند را در چه می‌بینید؟ در صورت یافته شدن سیاره‌ای دقیقا مشابه زمین، ادامه حیات بشر بر روی آن امکان‌پذیر خواهد بود؟

فناوری بشر اکنون به سطحی رسیده است که می‌تواند به راحتی سیاره‌های زمین‌مانند را بیابد، فعالیتی که نیازمند تلسکوپ‌های فضایی که توانایی نمایان ساختن مدار سیاره‌ها را در اطراف ستاره‌هایشان داشته باشند، خواهد بود. به تازگی تلسکوپ کپلر توسط ناسا پرتاب شده است که وظیفه آن جستجو و یافتن سیاره‌های زمین‌مانند است و به همین دلیل تعداد سیاره‌های زمین‌مانند به صورت ناگهانی افزایش پیدا کرده است. اخترشناسان تا کنون در حدود 200 نمونه از این سیاره‌ها را کشف کرده‌اند که از جرم و شعاعی مشابه زمین برخوردارند. تلاش‌های بیشتری برای کشف امکان زندگی بر روی این سیاره‌ها مورد نیاز است. باید تحقیقات طیف نمایی و جستجو برای یافتن عناصر پشتیبانی کننده حیات در این سیاره‌ها صورت گیرد که بسیار سخت و پیچیده هستند. در عین حال به نظر من سفر انسان به چنین سیاره‌هایی غیر ممکن است.

از پروژه‌های جدید سازمان ناسا و آژانس فضایی اروپا چه اطلاعاتی می‌توانید بدهید؟

به تازگی دو تلسکوپ جدید هرشل با هدف مطالعه کهکشان‌های غبارآلود برای یافتن اجرامی که در پس از غبارها از دید بشر پنهان مانده‌اند و پلانک با هدف اندازه‌گیری تابش ریزموج زمینه کیهانی به فضا پرتاب شده‌اند. این دو پروژه نتیجه 20 سال تلاش دانشمندان و مهندسان بوده‌اند. همچنین ناسا و آژانس فضایی اروپا در حال تکمیل تلسکوپ فضایی جیمز وب هستند که از آیینه‌ای 6.5 متری و قدرتی 9 بار بیشتر از هابل برخوردار است. انتظار می‌رود جیمز وب تا سه سال آینده راهی فضا شود.

آغاز به کار برخورد دهده بزرگ هادرون یکی از جنجالی ترین خبرهای سال 2009 و قبل از آن بوده است، آیا شما به موفقیت این آزمایشگاه بزرگ در یافتن ذرات بنیادینی مانند بوزون هیگز خوشبین هستید؟ یافته شدن چنین ذراتی تا چه اندازه در درک انسان از پیدایش جهان تاثیرگذار خواهد بود؟

کاملا. من بسیار خوشبینم که این دستگاه روزی کشفی جدید و بزرگ را ارائه خواهد کرد. یافتن ذرات هیگز می‌تواند آخرین شاهد گم شده مدل استاندارد فیزیک ذره‌ای که بر اساس آن تمامی نیروها در طبیعت در یک فوق نیرو گرد هم آمده بودند را در اختیار دانشمندان قرار دهد. پدیده‌ای که بسیار حیاتی بوده و به اثبات نظریه استاندارد منجر خواهد شد.

چند سال پیش صحبت‌هایی از امکان همکاری شما با دانشگاه‌های ایرانی به منظور تربیت دانشجوی رشته نجوم مطرح شد. این صحبت‌ها در نهایت به کجا رسید و آیا اکنون دانشگاهیان در ایران با شما همکاری دارند؟

این صحبت‌ها به گونه‌ای به همکاری منجر شده‌اند. امروز تعدادی از دانشجویان در موسسه تحقیقات فیزیک نظری و ریاضی در ایران به مطالعه کیهان‌شناسی و اخترشناسی می‌پردازند. عملکرد این دانشجویان بسیار عالی است و نوع پروژه‌هایی که بر روی آنها کار می‌شود به همان اندازه قدرتمند است که پروژه‌های دیگر در گوشه‌های دیگر جهان هستند. دوستان من در این موسسه با به وجود آوردن چنین فرصتی برای دانشجویان کار بسیار بزرگی انجام می‌دهند. رصدخانه ملی نیز روندی سریع و رو به جلو دارد که این بسیار دلگرم‌کننده است. من هر زمان که بتوانم برای دیدار با دانشجویان و بررسی فعالیت‌ها و پروژه‌های آنها به ایران سفر می‌کنم. همچنین تعدادی از این دانشجویان را برای همکاری و گرفتن مدرک دکتری در دانشگاه کالیفرنیا انتخاب کرده‌ام و امیدوارم تمامی این فعالیت‌ها در آینده نسل جدید اخترشناسان ایرانی را پرورش دهد.

آیا تا به حال در حین مطالعات و فعالیت‌های خود پیش آمده است که یکی از پدیده‌های فضایی، کهکشان‌ها، ستاره‌ها یا دیگر اجرام کیهانی بیشتر از بقیه مورد توجه شما قرار گیرند؟

یک دانشمند نمی‌تواند کهکشان یا ستاره مورد علاقه‌ای داشته باشد، زیرا نمی‌توان یکی از پدیده‌های طبیعی را نسبت به دیگری برتری داد. جهان و هر آنچه در آن قرار دارد از جمله انسان‌های ساکن زمین پدیده‌های مورد علاقه من به شمار می‌روند.

با توجه به روندی که انسان‌ها در تخریب سیاره زمین در پیش گرفته‌اند و خطرهای گاه و بیگاه طبیعی که سیاره ما را تهدید می‌کنند چه پیش بینی از آینده زمین دارید؟

به طور کلی می‌گویم که زمین تنها خانه‌ای است که ما داریم و امیدوارم بتوانیم آن را حفظ کنیم. ما مالک زمین نیستیم و به صورت موقت در آن زندگی می‌کنیم. امیدوارم بتوانیم مانند اجدادمان آن را برای فرزندانمان حفظ کرده و به آنها تحویل دهیم.

به نظر شما در حال حاضر بشر در چه بخشی از تاریخ جهان هستی ایستاده است و سرعت پیشرفت انسان را در مسیر این تاریخ چگونه می‌بینید؟

بشریت در زمانی زندگی می‌کند که در آن قادر به پاسخ دادن به سئوالاتی است که قدرتمندترین ذهن‌ها را طی قرن‌های گذشته به خود مشغول کرده بود. امروز با کمک تلسکوپ‌های بزرگ و رصدهای فضایی می‌توان به بنیادی ترین سئوالات درباره حیات بشر پاسخ داد. به نظر من ما در یکی از هیجان‌انگیزترین دوران‌ها از تاریخ تمدن زندگی می‌کنیم و با استفاده از علم و دانش خود می‌توانیم بهترین‌ها را انجام دهیم.

منبع: خبرگزاری مهر

ببخشید که وقت نکردم پست قبلی رو ترجمه کنم . بعدا پستش می کنم . 

تلسکوپی کوچک به راهی بزرگ می رود

منبع : ناسا
منجمان ناسا با موفقیت نشان دادندکه تلسکوپی کوچک می تواند به ما کمک کند تا در موردسیاره هایی که مانند زمین دور ستاره ای دیگر می گردند و در منظومه ی سیاره ای دیگری هستند بیشتر بیاموزیم .
کار آنها به روزنامه ی نِیچِر گذارش داده شد . آماده کردن ابزاری جدید ؛ به امید بخشیدن و سریع تر کار کردن در این سال ها که به دنبال حیات پیشرفته یا مولکولیی که در سیاره ای در منظومه ای غیرمنظومه ی شمسی وجود دارد کمک کرد .
ادامه در پست بعدی ؛ از دستش ندهید ...

باز هم ماه

آیا می دانید همیشه یک سمت ماه از زمین دیده می شود و سمت دیگر آن هیچ گاه دیده نمی شود.

طیف سنج هاریس در جستجوی سیاره مشابه زمین

با کشفيات تازه شمار سياره هاي شناخته شده در خارج از منظومه شمسي به بيش از 400 عدد مي رسد. اين سياره ها با استفاده از شماري از تکنيک هاي مختلف نجومي و تلسکوپ ها شناسايي شده اند. تازه ترين گروه سياره ها با کمک طيف سنج «هارپس» در لاسيلا کشف شد. ابزار «هارپس» براي کشف سياره ها از تکنيکي موسوم به «تکان هاي ظريف» استفاده مي کند. اين يک شيوه غيرمستقيم براي استنباط وجود سياره است. هرچند سياره به علت دور بودن از ما مستقيماً قابل رويت نيست، اما نيروي گرانش اش باعث تاب خوردن ستاره مرکزي به صورتي کاملاً خفيف در فضا مي شود و کار «هارپس» شناسايي همين تکان هاي بسيار خفيف است. اکثر سياره هايي که تاکنون به اين شيوه پيدا شده اند از نوع مشتري و بزرگ تر هستند. با اين حال «هارپس» بر ستارگان کوچک و نسبتاً سرد (به اصطلاح دسته M) متمرکز شده است، به اين اميد که سياره هاي کوچک تر را بيابد؛ سياره هايي که به احتمال زياد شبيه سياره هاي خاکي منظومه شمسي هستند. پروفسور «اودري» در اين باره گفت دو عدد از سياره هايي که تازه پيدا شده اند احتمالاً پنج برابر زمين هستند و دو تا نيز شش برابر زمين. «هارپس» قبلاً شيئي را شناسايي کرده است که جرم آن فقط دو برابر زمين است. اما دانشمندان مطمئن هستند اين سياره حاوي هيچ نوع آثار حيات نيست زيرا دماي سطح آن به خاطر نزديکي بيش از حد به ستاره مرکزي بسيار بالاست. اعضاي تيم «هارپس» هفته گذشته با اعلام خبر کشف اين گروه جديد از سياره ها گفتند انتظار دارند طي شش ماه آينده وجود يک دسته ديگر از سياره ها را اعلام کنند. هدف نهايي يافتن کره يي خاکي در «ناحيه قابل سکونت» در اطراف يک ستاره است؛ مداري که دماي آن براي وجود آب به صورت مايع مناسب باشد. دانشمندان معتقدند با پيدايش فناوري هاي حساس تر، شناسايي چنين سياره يي طي چند سال آينده ممکن خواهد شد. سازمان فضايي امريکا نيز اخيراً تلسکوپي به نام «کپلر» را در مدار زمين قرار داد که وظيفه آن جست وجو براي يافتن سياره هايي با ابعاد مشابه زمين است.

نقل از روزنامه اعتماد

تراژدي يک ستاره

امروز مقاله ای در روزنامه اعتماد چاپ شده بود که با مضمون درس آقای ناظری در کلاس نجوم عمومی هماهنگ بود . برای همین تصمیم گرفتم این مقاله را بطور کامل اینجا بیاورم . امیدوارم با دقت بخوانید و لذت ببرید.

تمام ستاره هاي موجود در کهکشان ها تا زماني که در حال سوزاندن سوخت خود هستند داراي تعادل دقيقي هستند. اين جمله به اين معني است که فشار درون ستاره که بر اثر فعل و انفعالات و سوزاندن سوخت خود از مرکز به سمت خارج است با فشار خارجي که به دليل نيروي گرانش کل ماده تشکيل دهنده ستاره، از بيرون به سمت مرکز ستاره وارد مي شود، برابر است. چنين تعادلي در تمامي ستارگان از زمان تولد تا پايان عمرشان وجود دارد و همين امر است که موجب متلاشي نشدن ستاره با آن سوخت و ساز عظيمي که همچون بمب هيدروژني است، مي شود. اما زماني که يک ستاره در اواخر عمرش در حال به اتمام رساندن سوخت دروني خود است، با فشرده شدن هسته و انبساط لايه هاي خارجي مجدداً تعادل خود را به دست مي آورد. طي اين فرآيند، ستاره هاي کم جرم با باد کردن خود وارد مرحله يي شده که در آن، ستاره تبديل به يک غول سرخ مي شود و ستاره هاي متوسط يا پرجرم تبديل به ابرغول سرخ مي شوند. شعاع يک ستاره متوسط در اواخر عمرش تا چندصد برابر شعاع دوران جواني اش منبسط مي شود.ستاره هاي کم جرم به آرامي و طي هزاران سال مي ميرند و لايه هاي خارجي خود را در فضا پخش مي کنند، اما روند مرگ ستاره هاي متوسط يا بزرگ بسيار مهيج و شگفت انگيز است. اکنون به بررسي چگونگي مرگ يک ستاره متوسط مي پردازيم. مصداق ما از يک ستاره متوسط، ستاره يي با جرم بين 4/1 تا 3 برابر جرم خورشيد است. ستاره هاي متوسط سريع تر از ستاره هاي کوچکي همانند خورشيد عمرشان به پايان مي رسد زيرا به دليل زياد بودن جرم، فشار هم در مرکز آنها بيشتر است و اين امر موجب سوخت سازي سريع تر در هسته مي شود.يک ستاره متوسط را فرض کنيد، اين ستاره طي چند ميليارد سال سوخت خود را به اتمام مي رساند. زماني که شايد تنها يک دهم از کل عمرش باقي مانده است شروع به منبسط شدن مي کند. اين انبساط نشان از پايان يافتن عناصر سبکي همچون هيدروژن در هسته ستاره است. اکنون زمان سوختن عناصر توليد شده و تبديل دوباره آنها به عناصر سنگين تر است. اين روند ممکن است تا توليد عنصر آهن به طول انجامد. اما زماني که اين ستاره متوسط، جرم کافي براي سوزاندن آخرين عنصر تشکيل شده را ندارد، چه اتفاقي رخ مي دهد؟مسلماً در چنين لحظه يي به دليل نبود ماده کافي براي هم جوشي هسته يي، سوخت و ساز کلي ستاره از حرکت بازمي ايستد و اين آخرين لحظه از عمر ستاره خواهد بود زيرا اکنون زماني است که ستاره از تعادل فشاري خارج شده است. مواد تشکيل دهنده ستاره، نيروي گرانش خود را به سمت مرکز دارند اما به دليل متوقف شدن سوخت و ساز دروني، ديگر نيرويي از طرف مرکز به سمت خارج اعمال نمي شود. حال اين ستاره در کسري از ثانيه به دليل ناپايداري با انفجار عظيمي به زندگي خود پايان مي دهد و اکثر مواد آن به سمت مرکز و روي هسته فرو مي ريزند. اين انفجار عظيم، ميلياردها برابر يک ستاره عادي درخشان مي شود، يعني آنچنان قوي است که اگر از بيرون کهکشان به اين پديده بنگريم، محل آن از ديگر نقاط کهکشان کاملاً درخشان تر و نمايان است. به چنين پديده قوي کيهاني که نشان از پايان يافتن زندگي ستاره يي با جرم چند برابر جرم خورشيد است، انفجار ابرنواختر گويند. اما بعد از انفجار ابرنواختر چه چيزي از ستاره باقي مي ماند؟بازمانده ابرنواختر، يک هسته به شدت چگال به نام ستاره نوتروني است. از آن ستاره که شايد چندين برابر خورشيد قطر داشت اکنون هسته يي تنها در اندازه 30 کيلومتر باقي مانده است. در واقع بيشتر جرم ستاره يي به آن بزرگي، تنها در همين هسته نوتروني فشرده شده است. جرم چنين بازمانده بسيار کوچکي بين 5/1 تا 3 برابر جرم خورشيد است. اين هسته آنقدر فشرده است که اتم بر سطح آن وجود ندارد بلکه پروتون ها با بار مثبت و الکترون ها با بار منفي تبديل به نوترون هاي خنثي مي شوند و سپس نوترون ها در کنار يکديگر بدون فاصله قرار مي گيرند. يک قاشق غذاخوري از ماده سطح ستاره نوتروني برابر ميليون ها تن وزن دارد. دليل اين سنگيني تنها ساختار نوتروني و فشرده آن است.براي درک بهتر، اگر هسته اتم (پروتون ها و نوترون ها) را در اندازه يک پرتقال فرض کنيم و اين پرتقال را در وسط يک ورزشگاه فوتبال بگذاريم الکترون ها در اطراف ورزشگاه در حال دور زدن هسته هستند. با اين مثال متوجه مي شويم که بيشتر فضاي يک اتم، خالي است. اما در ستاره نوتروني، نوترون ها بدون فاصله در کنار يکديگر واقع شده اند. به اين ترتيب مي توانيد يک ورزشگاه پر از پرتقال را فرض کنيد. دقيقاً به همين دليل است که يک قاشق از ماده سطحي ستاره نوتروني به اين شدت فشرده و سنگين است.لايه هاي خارجي ستاره يي که بر اثر انفجار ابرنواختري، آخرين لحظه عمر خود را به نمايش گذاشته است معمولاً با سرعتي حدود 15 هزار کيلومتر بر ثانيه در فضا پخش مي شود و سحابي گازي زيبايي را تشکيل مي دهد. به سحابي تشکيل شده از چنين انفجارهاي قدرتمندي، بازمانده هاي ابرنواختر مي گويند.

شروع ترم پاییز 88

انجمن نجوم آسمان پرستاره ، با برگزاری اولین جلسه کلاس های نجوم مقدماتی و نجوم عمومی روز گذشته 01/08/88 آموزش ترم پاییز خود را آغاز نمود. محل تشکیل کلاسها مدرسه راهنمایی رسالت واقع در خیابان فرهنگ بوده و زمان کلاس نیز روزهای جمعه هر هفته برای نجوم مقدماتی از ساعت 10 الی 12 و کلاس نجوم عمومی از ساعت 13 الی 15 می باشد. اعضای کلاس نجوم عمومی متشکل از کسانی است که یا ترم تابستان در کلاس نجوم مقدماتی انجمن حضور داشته اند و یا قبلا مطالعاتی در زمینه نجوم مقدماتی داشته اند. اما کلاس نجوم مقدماتی از دوستان جدید انجمن هستد. مدرس کلاس آقای ناظری با تدریس پرشور خود سعی در مشارکت دادن اعضا در گفتگوی کلاس ها داشتند .ایشان برای تشویق دانش پژوهان به پرسیدن سوال ، جمله جالبی از قول استاد سابق خود نقل نمودند به این مضمون که : هیچ سوالی احمقانه نیست اما پاسخ آن ممکن است احمقانه باشد. در ضمن بزودی کلس عکاسی نجومی نیز دایرخواهد شد.

آیا می دانید؟

نورانی ترین ستاره ثابت "شعرای یمانی" یا ستاره "سیروس" نام دارد. واژه سیروس ریشه یونانی دارد و به معنی "تابان" است. فقط ستاره های خیلی درخشان نام های خاص دارند. برای نام گذاری بقیه ستاره ها از حروف الفبای یونانی استفاده می شود. به این ترتیب که نورانی ترین ستاره یک صورت فلکی را با نخستین حرف یعنی آلفا و دومین ستاره پرنور را با حرف دوم یعنی بتا و سومین ستاره پرنور را با سومین حرف یعنی گاما و به همین ترتیب تا آخر.... نام گذاری می کنند.

رصد شبانه در بام شهرساری

باشگاه نجومی آسمان پرستاره با همکاری شهرکتاب ساری ، اقدام به برگزاری رصد شبانه در تاریخ پنجشنبه شب 23/07/88 نمود. این مراسم ساعت 10 شب در محل بام شهر ساری در نزدیکی روستای خارکش انجام شد و بیش از صد نفر در این مراسم حضور یافتند. در طی این مراسم ، گروه با همراه داشتن یک تلسکوپ 12 اینچی دابسونی ودو تلسکوپ نیوتنی 8 اینچ و 6 اینچ و دو دوربین دوچشمی به رصد اجرام آسمانی پرداخت و توانست سیاره مشتری – کهکشان آندرومدا – سحابی جبار – خوشه ستاره ای پروین و خوشه ستاره ای ام 13 را رصد نموده و ستاره قطبی و صورت های مختلف فلکی را در آسمان شناسایی نماید. گروه تا ساعت 2 بامداد به کار خود ادامه داد و با نوید انجام رصد شبانه بعدی در تاریخ 16/08/88 به منظور رصد واقعه افتادن سایه تیتان روی سیاره زحل به کار خود خاتمه داد.

کشف دو سياهچاله در حال برخورد

رصدخانه پرتو ايکس چاندرا موفق به کشف دو سياهچاله شده است که در حال ترکيب بوده و در فاصله سه هزار سال نوري از يکديگر قرار دارند. سياهچاله هاي در حال برخورد نسبت به اجرام ثابت کيهاني بيشتر مورد توجه دانشمندان قرار دارند. اطلاعات جديد تلسکوپ پرتو ايکس چاندرا با ترکيب با تصاوير تلسکوپ هابل موفق شده است تصويري درخشان را از دو سياهچاله در حال برخورد ارائه کند. اين دو سياهچاله در فاصله سه هزار سال نوري از يکديگر در منظومه NGC6240 قرار داشته و پس از 30 سال رقص کيهاني به صورت مدور به يکديگر نزديک تر شده و در حدود ده ها يا صدها ميليون سال ديگر با يکديگر ترکيب خواهند شد. به گزارش مهر دانشمندان معتقدند اين جفت از سياهچاله هاي عظيم مي توانند به توضيح رفتارهاي غريب ابرسياهچاله ها که طي شکل گيري يا ترکيب کهکشان ها و برخوردهاي کيهاني شکل مي گيرند، کمک کند. در مرکز بسياري از کهکشان ها از جمله کهکشان راه شيري ابرسياهچاله يي قرار گرفته است که دانشمندان اشتياق زيادي در بررسي خصوصيات و ساختار اين پديده هاي ناشناخته از خود نشان مي دهند. عکس : منظومه NGC 6240

ناسا در جستجوی آب در ماه

سازمان فضایی آمریكا(ناسا)، در اوایل وقت روز جمعه ماه را هدف قرار داده و موشك خود را در گودال قطب جنوب ماه منفجر كرد.
هدف ناسا از پرتاب این موشك یافتن آب در سطح كره ماه است. دانشمندان امیدوارند با بررسی تصاویر ماهواره ای لحظه برخورد این موشك به كره ماه و تكه های جدا شده از این موشك بتوانند، اطلاعاتی درباره وجود آب در این كره كسب كنند.

حلقه جدید زحل کشف شد

پس از صدها رصد، ستاره‌شناسان یک حلقه دیگر را دور زحل شناسایی کردند.

به گفته آزمایشگاه پیشرانه جت (Jet Propulsion Laboratory) این حلقه که به تازگی کشف شده، به سختی قابل مشاهده است، اما فوبه (Phoebe)، یکی از مشهورترین قمرهای زحل را در خود جای داده که مدت‌هاست شناسایی شده است.این آزمایشگاه از تلسکوپ فضایی اشپیتزر (Spitzer) برای شناسایی این حلقه استفاده می کند.
آزمایشگاه در بیانیه‌ای اعلام کرد، لنزهای مادون قرمز اشپیتزر برای آنکه تصویری از آرایه ذرات یخ و غبار در این حلقه را بگیرد، دردسر زیادی را متقبل شده است. این حلقه را نمی‌توان با تلسکوپ‌های نوری مشاهده کرد، زیرا دمای آن فوق‌العاده پایین (منفی 193 درجه سلسیوس) و فاصله آن با خورشید زیاد است.
در گزارش آمده است که این حلقه 27 درجه از حلقه اصلی فاصله دارد. این آزمایش اعلام کرد، این حلقه از حدود شش میلیون کیلومتری سیاره آغاز شده و تا حدود 12 میلیون کیلومتری به سوی خارج امتداد دارد. این حلقه به شدت کلفت است، و حدودا 20 برابر قطر زحل است.
نقل از همشهری

تصاوير هابل از کهکشاني که فوت مي کند

تلسکوپ فضايي «هابل» تصاويري ديدني را از کهکشاني واقع در فاصله 60 ميليون سال نوري زمين تهيه کرده است که گاز را با فشار بسيار زياد به فضاي اطراف خود فوت مي کند. اين کهکشان مارپيچ که NGC4522 نام دارد و در 60 ميليون سال نوري از زمين واقع شده است، همراه با خوشه کهکشاني «سنبله» با سرعت 10 ميليون کيلومتر بر ساعت (در حدود دو هزار و 800 کيلومتر بر ثانيه) حرکت مي کند. سرعت بالاي NGC4522 موجب شده است باد و گاز به سرعت از اين کهکشان به خوشه کهکشاني پخش شود. «فشار رم» يک نيروي خاص است. اين نيرو زماني ايجاد مي شود که چيزي از طريق يک جريان سيال حرکت کند. اين نيرو در کهکشان هايي که در نزديکي مرکز خوشه کهکشاني مي چرخند، نيز وجود دارد و موجب مي شود باد و گاز از داخل کهکشان به فضاي اطراف دميده شود. تلسکوپ فضايي هابل توانسته است تصاوير شگفت انگيزي را از تشکيل خوشه هاي جديد ستاره يي در داخل گازي که به اين ترتيب از کهکشان پرتاب مي شوند، تهيه کند. اين تصاوير از NGC4522 مي توانند اطلاعات جديدي را در خصوص اثرات «فشار رم» در تشکيل حلقه گاز و گرد و غبار اطراف کهکشان ها ارائه کند.

از روزنامه اعتماد

کرم چاله 3

کجا دنبال کرمچاله بگردیم؟ گفتیم کرم چاله جایی است که فضا و زمان در هم پیچیده است و گفتیم علت خمیدگی فضا ، ماده است پس یک نتیجه گیری ساده: باید در نواحی بسیار بسیار چگال دنبال کرمچاله بود. خوب نواحی بسیار بسیار چگال یعنی کجا ؟ یخچال منزلتان ؟ نه بابا ، این چه حرفیه! یک امکان وجود این نواحی بسیار چگال مربوط به تحول ستاره ها است. ستاره ها دور تکاملی را طی می کنند یعنی متولد می شوند ، میلیون ها یا میلیاردها سال زندگی می کنند و سر انجام می میرند. خیلی از ستاره ها موقع مردن در خودشان فرو می ریزند یا می رمبند. اگر ستاره ای به قدر کافی پرجرم باشد رمبش آن می تواند تا حدی پیش برود که ارتباط ستاره با عالم قطع شود. رمبش یک ستاره به طور مستمر ادامه می یابد اما وقتی شعاع به حد معینی یعنی شعاع گرانشی برسد ستاره به شکل یک سیاهچاله در فضا در خواهد آمد. البته رمبش در اینجا متوقف نمی شود بلکه آنقدر ادامه می یابد تا تمامی ماده ستاره ، یک نقطه را در مرکز سیاهچاله اشغال کند. سطح سیاهچاله را افق رویداد می نامند. این سطح یک طرفه است. اگر واردش بشوید راه گریزی نخواهید داشت چراکه باید سرعتی بیشتر از سرعت نور داشت. سیاهچاله می تواند فضای اطراف اش را به صورت کرمچاله در هم بپیچد. پرفسور هاوکینگ گفته سیاهچاله ها تنها بر اثر رمبش ستاره ها ایحاد نمی شوند بلکه انفجار مهبانگ آغاز خلقت نیز می توانسته منجر به تولید سیاهچاله شده باشد و همین طور هسته کهکشان ها هم از مکان هایی است که احتمال وجود سیاهچاله را دارد.

کرم چاله 2

در پست قبل از تغییر سرعت گذر زمان نسبت به ناظر صحبت کردیم و حال می رویم روی بحث تاثیر گرانش روی فضا و زمان. در نظریه نسبیت عام می خوانیم که فضا و زمان به شدت تحت تاثیر گرانش هستند. گرانش از ماده ناشی می شود پس ماده بر فضا و زمان تاثیر می گذارد. ماده فضا را خمیده می کند و هر چقدر چگالی ماده بیشتر شود ، انحنای فضا هم بیشتر می شود و گذر زمان هم کندتر . حال فرض کنیم چگالی ماده آنقدر زیاد شود که فضا به شدت منحنی شده و به صورت کره در بیاید و گذر زمان آنقدر کند که به صفر برسد. فضایی که به کره منتهی می شود ، فضایی درهم پیچیده و به شکل یک قیف خواهد بود. از قیف که بگذریم هر لحظه فضا در هم پیچیده تر و گذر زمان کندتر می شود تا نهایت وارد کره شویم ، فضایی کاملا درهم پیچیده با گذر زمان صفر. امتداد این کره آغاز تونلی است که در ادامه به تونل دیگری می رسد که تصویر آینه ای این تونل خواهد بود . یعنی با عبور از این تونل آینه ای ، کم کم به دهانه ای قیفی دیگر خواهیم رسید که در ادامه آن ساختار جدید فضا – زمان خواهد بود . به این تونل اصطلاحا کرمچاله می گویند و دلیل اش صرفا به خاطر شباهت اش به تونل کرم ها است. کرم ها با عبور از تونل خاکی خود در امتداد سه بعد جابه جا می شوند و ما با عبور از کرمچاله چهار بعد فضا-زمان را پشت سر خواهیم گذاشت. انیشین می گوید با عبور از کرمچاله سر از عالم دیگری درخواهیم آورد. او می گوید اگر ناظر زمینی شاهد مسافرت ما باشد ، می بیند هم چنانکه ما به ورودی قیف کرمچاله نزدیک می شویم زمان برای ما کند و کندتر می شود تا وارد تونل شویم زمان کاملا برای ما متوقف می شود. اما ما که در حال سفریم درست برعکس هر چه به انحنای بیشتر فضا-زمان یعنی دهانه قیف نزدیکتر شویم عبور زمان را بر بیرون از تونل سریع و سریع تر می بینیم تا جایی که وقتی وارد تونل شویم تمامی آینده عالم از پیش چشمان مان خواهد گذشت. تصورش خیلی دشوار است در تونلی وارد شویم که کل آینده عالم مثل یک فیلم از جلو چشمان مان عبور کند. برای انیشتین هم این مطلب آزاردهنده بود تا اینکه محاسبات اش نشان داد که عبور از کرمچاله غیرممکن است چراکه برای عبور از کرمچاله باید سرعتی بیشتر از سرعت نور داشت.

کرم چاله 1

کرم چاله تونلی است در فضا – زمان در هم پیچیده ای که در نظریه نسبیت عام انیشتین مطرح شده است. انیشتین در نظریه نسبیت خاص ثابت کرد که سرعت گذر زمان برای ناظرهای مختلف متفاوت است. اگر با سرعتی نزدیک به سرعت نور در حرکت باشید، از داخل سفینه گذر زمان برای دوستان تان که در زمین هستند را بسیار تندتر از زمان خودتان حس می کنید و اگر با دوربینی درحال تماشای آنها باشید می بینید که آنها سریع پیر می شوند و برعکس دوستان تان در زمین گذر زمان برای شما را بسیار کند خواهند دید . یعنی گذر زمان بر حسب اینکه در کدام دو موقعیت باشید تغییر می کند. و باز این فرضیه را جور دیگر هم می توان تفسیر کرد و آن اینکه فاصله ستاره برای ناظر زمینی چند صد سال نوری است اما اگر این ناظر سوار فضاپیمایی با سرعت نزدیک سرعت نور به سمت ستاره حرکت کند به حساب خودش چند روزه خواهد رسید هر چند برای ناظر زمینی چند صد سال خواهد گذشت. این ها را داشته باشید تا پست بعد.

کهکشان NGC 6217

کهکشان NGC 6217 در واقع اولین تصویری است که پس از تعمیرات و بهبود تجهیزات هابل توسط این تلسکوپ به ثبت رسیده است. تصویر این کهکشان که در فاصله 6 میلیون سال نوری از زمین قرار گرفته به واسطه آزمایش دوربین جدید هابل به ثبت رسیده است.

به نقل از خبرگزاری مهر

تصاویر جدید هابل

سازمان ناسا با ارائه جدیدترین تصاویری که پس از اتمام تعمیر تلسکوپ فضایی هابل به ثبت رسیده اند باعث شگفتی بسیاری از اخترشناسان شد.
به گزارش اخترشناسان و دانشمندان علوم فضایی با دریافت تصاویر جدیدی که تلسکوپ فضایی هابل به ثبت رسانده است بسیار هیجان زده شده اند. این تصاویر جدید نشان می دهد ماموریتی که توسط فضانوردان و با کمک شاتل آتلانتیس در ماه می به منظور ترمیم هابل انجام گرفت بسیار موفقیت آمیز بوده است.
تصاویر جدید هابل را پدیده های مختلف نجومی از کهکشانهای در حال برخورد گرفته تا ستاره های در حال مرگ تشکیل می دهند. به گفته ناسا این تلسکوپ فضایی یکی از مهمترین و با ارزش ترین تجهیزات علمی است که تا به حال ساخته شده است و باید تا سال 2014 به کار خود ادامه دهد. دوربین جدید هابل به منظور مطالعه دقیق تر بر روی انرژی تاریک و نگاه عمیق تر به ناشناخته های فضا بر روی این تلسکوپ فضایی نصب شده است.
اکنون ناسا به همراه سازمانهای همکارش در تلاشند تلسکوپی بزرگتر و قدرتمندتر از هابل با نام جیمز وب را پس از پایان گرفتن عمر این تلسکوپ جایگزین آن کنند.
فضانوردان آتلانتیس طی ماموریت ترمیم هابل پنج راهپیمایی فضایی به منظور نصب تجهیزات جدید از جمله دوربین شماره سه میدان دید وسیع و تعمیر برخی قسمتهای هابل به انجام رساندند و هابل اکنون بیشتر از هر زمان دیگری به نور حساس بوده و همین خصوصیت کیفیت رصدهای آن را به میزان چشمگیری افزایش داده است

گروه پنج تایی استفان

این تصویر که گروه پنج تایی استفان را نشان می دهد توسط دوربین جدید هابل به ثبت رسیده است. این گروه در عین حال به گروه برخوردی 92 هیکسون نیز شهرت دارد. مطالعات نشان داده است عضو NGC 7320 این گروه که در چپ و بالای تصویر قرار گرفته نسبت به دیگر اعضای گروه هفت بار به زمین نزدیک تر است.

به نقل از خبرگزاری مهر

شناسايي دورترين کهکشان در جهان

دورترين کهکشاني که تا به حال در جهان هستي شناسايي شده به همراه سياهچاله يي عظيم در ابتدايي ترين بخش هاي تاريخ شکل گيري جهان هستي شناسايي شد. اين کهکشان که وسعتي برابر کهکشان راه شيري دارد، در فاصله 8/12 ميليارد سال نوري قرار داشته و ميزبان سياهچاله فوق عظيمي است که ماده درون آن حداقل يک ميليارد بار بيشتر از خورشيد است. اين در حالي است که جهان هستي سني برابر 7/13 ميليارد سال دارد و دورترين اجرام مانند اين کهکشان در دورترين نقاط زمان پنهان شده و نور آنها پس از طي اين مدت زمان به زمين مي رسد. نکته شگفت انگيز در اينجاست که کهکشاني به اين عظمت زماني که جهان تنها سني برابر يک شانزدهم سن کنوني خود داشته، وجود داشته است و سياهچاله يي يک ميليارد بار عظيم تر از خورشيد را در خود جا داده است. اخترشناسان دانشگاه هاوايي معتقدند اين کهکشان و سياهچاله اش با سرعتي بالا در جهان اوليه شکل گرفته اند. رکورد پيشين دورترين کهکشان ميزبان به سال 2005 تعلق دارد که کهکشاني در فاصله 5/12 ميليارد سال فاصله به ثبت رسيد. دورترين سياهچاله مجزايي که تاکنون کشف شده نيز در فاصله 13 ميليارد سال نوري به ثبت رسيده و در سال 2007 کشف شده است. اخترشناسان قادر به ديدن سياهچاله ها نيستند، اما مي توانند حضور آنها را به واسطه جرمي که آنها را احاطه کرده است، درک کرده و گرانش آنها را محاسبه کنند. جمع آوري اطلاعات در رابطه با کهکشان هاي ميزبان سياهچاله هاي عظيم مي تواند براي درک راز طولاني مدت چگونگي شکل گيري کهکشان ها و سياهچاله ها بسيار موثر باشد. تاکنون بررسي جهان هاي دوردست به دليل وجود نور کورکننده يي که از حواشي سياهچاله ها گسيل مي شود، بسيار مشکل بوده و امکان مشاهده نور ضعيف کهکشان ها در برابر اين نور شديد وجود نداشته است. همچنين برخلاف سياهچاله هاي کوچک تر که پس از مرگ يک ستاره به وجود مي آيند، منشاء سياهچاله هاي عظيم همچنان ناشناخته باقي مانده است. به گزارش مهر دانشمندان به منظور مشاهده اين پديده دورافتاده از ابزاري به نام CCDها که روي دوربين تلسکوپ سوبارو واقع در مائونا کي نصب شده بود، استفاده کردند.

برگرفته از روزنامه اعتماد

آیا می دانید

اگر کل اتمسفر زمین را وزن کنیم در حدود 5700 تریلیون تن می شود.

چگونه فضانوردان مشق فرزندان خود را تصحیح می کنند

تمامی فضانوردانی که روز یکشنبه به ایستگاه فضایی سفر کرده اند فرزندانی دارند که اکثر آنها در دوره تحصیلی ابتدایی مشغول به تحصیل اند .به همین دلیل این فضانوردان در تلاشند با شیوه های جدید بتوانند با فرزندان خردسال خود ارتباط برقرار کنند.
زمانی که نیکول اسکات فضانورد ایستگاه فضایی اولین راهپیمایی اش را در ایستگاه بین المللی فضایی انجام می داد می دانست که فرزند هفت ساله اش در حال مشاهده اوست.
بسیاری از مادران شاغل هستند و بسیاری از آنها می دانند چگونه در کنار شغل خود خانواده شان را نیز حفظ کنند اما زمانی که پدر یا مادری فضانورد باشد چالشها برای حفظ این دو پیچیده تر خواهد شد زیرا اساس چنین شغلی بر پایه ریسک بالا، ارتفاع زیاد و سابقه کاری زیاد است.
خانواده هایی که در ارتش و یا تجارت مشغول به کار هستند نیز با مشکلات مشابهی مواجهند که فناوری دیجیتال این مشکلات را با تسهیل ارتباطات کم رنگتر کرده است.
اسکات ششمین زنی است که برای انجام ماموریتی طولانی مدت به مدت سه ماه در ایستگاه فضایی بین المللی اقامت داشته و همکار وی مایک بارات دوره ای 6 ماهه در ایستگاه اقامت خواهد داشت.
این دو فضانورد شیوه های منحصر به فردی را یافته اند تا با کمک آنها بتوانند با فرزندان خود در ارتباط باشند.
اسکات دستبند زرد روشنی به دست دارد که بر روی آن نوشته شده است "مادر رومان را دوست دارد" وی همچنین تعدادی حیوان عروسکی با خود به ایستگاه آورده و به رومان هفت ساله قول داده از آنها در هنگامی که در شرایط خلاء معلق هستند عکس بگیرد.
وی معتقد است باید روشی را برای توجه به فرزندان و تقسیم تجربیات با آنها پیدا کرد. استفاده از عکسها و تصاویر ویدئویی از زندگی روزمره در ایستگاه بین المللی می تواند شیوه خوبی برای برقراری چنین ارتباطی باشد.
به گزارش مهر، بارات نیز فضانورد دیگر ساکن ایستگاه است که پنج فرزند داشته و با فضاپیمای روسی سایوز به ایستگاه سفر کرده است. وی تکالیف خانگی فرزندان خود را از طریق اسکن کردن تکالیف و email دریافت کرده و کنترل می کند.
وی همچنین از طریق خدمات تلفن اینترنتی و تله کنفرانس از فاصله ای دور با اعضای خانواده خود ارتباط برقرار می کند.
حضور خانواده ها در فضا پدیده ای جدید نیست اما ارتفاع زیاد روابط خانواده ها را تغییر داده است.
در ابتدایی ترین روزهای ماموریتهای فضایی فضانوردان آمریکای تمامی مرد و از میان خلبانان ارتشی بودند که معمولا از اینکه توانایی برقراری تماس با فرزندان خود را ندارند ابراز پشیمانی می کردند.
اما پس از آنکه شانون لوسید اولین زن فضانورد جهان به فضا قدم گذاشت همه چیز تغییر کرد. وی در سال 1996 از ماه مارچ تا سپتامبر در ایستگاه فضایی میر سکونت داشت.
با این حال مشکلات فضانوردان امروزی با داشتن تجهیزات ارتباطی متعدد بسیار کاهش پیدا کرده است.
کدی کلمن دیگر فضانوردی است که تا کنون دو ماموریت فضایی را به انجام رسانده است و اکنون در مرحله آموزشی برای آغاز ماموریتی طولانی تر به سر می برد.
دوره آموزشی وی نیازمند اقامت چند ماهه کلمن در روسیه است و وی به شیوه های مختلف سعی دارد فرزند خود را از فعالیتهایش و زندگی روزانه اش آگاه کند.
وی همواره میمون عروسکی را به همراه دارد و در نقاط مختلف جهان به همراه عروسک از خود عکس انداخته و برای فرزند خود ارسال می کند.
بر اساس گزارش ای بی سی نیوز، سازمان ناسا دریافته است که برای ماموریتهای طولانی تر برای مثال سفر به مریخ باید اقدامات جدی در رابطه با حفظ ارتباط فضانوردان با خانواده هایشان انجام دهد.